Kapsamlı cinsellik eğitiminde değerler

Hepimiz cinselliğe dair farklı değerlerin içine doğarız ve farklı değerlerle tanışarak büyürüz. Ailevi, toplumsal, kültürel ve dini değerler, cinsellikle ilgili kişisel değerlerimizi oluşturabilir, dönüştürebilir ya da etkileyebilir. Bu alanlardaki değerler çoğunlukla otomatik olarak aktarılsa da, bilinçli bir şekilde bazılarını kendi değerlerimize katabilir, istemediklerimizi katmayabiliriz. Bu bazen sorgulama, tartışma, araştırma ve düşünme gerektirebilir.

Ancak insanların, kültürlerin ve toplumların değer yargıları her zaman birbiriyle aynı olmaz, aynı olmak zorunda değildir. Hayatın her alanında olduğu gibi çeşitlilikler, değerlerimizde de vardır. 

Kapsamlı cinsellik eğitiminin (KCE) standartlarının belirlenmesinde de bu çeşitliliğin bilinci temeldir. Yani KCE her zaman ve her yerde geçerli olabilecek tek bir eğitim modeli sunmaz. Onun yerine bir takım kazanımlarla, farklı bağlamlara uyarlanabilecek bir temel sağlar ve insanlar bu temeli çeşitli kültürel, toplumsal ve kişisel değerler ile boyayabilir.

Bu temelde KCE:

• Yaşa uygun,

• Bilimsel kanıta dayalı,

• Hak temelli,

• Seks-pozitif,

• Kapsamlı ve kapsayıcı,

• Kültürel çeşitliliklere saygılı,

• Güçlendirici ve dönüştürücüdür.

Değerler hakkında duyduk-duymadık

Türkiye’de kapsamlı cinsellik eğitimine erişim sınırlı. Bu boşlukta cinselliğe dair bildiklerimizi, kendi kendimize öğrendiklerimiz kadar ailemizden ve çevremizden duyduklarımız da şekillendiriyor. Bu bilgilerin bazıları doğru ve önemli. Bazılarıysa ön yargıları, mitleri ve korkuları güçlendiriyor; öyle olmayan konularda tek bir doğru ve normal olduğu düşüncesini oluşturuyor. Birçoğumuz içinde yaşadığımız toplum ve kültüre göre neyin doğru ya da yanlış kabul edildiğini, ne tür kurallar ve yasaklar olduğunu görerek büyüyoruz. 

Ancak kültürel çeşitliliklere duyarlı bir KCE’nin yokluğunda, alışılan değer sisteminin dışında kalan bir değerle karşılaşıldığında, örneğin farklı bir kültür, ülke ya da toplumdaki cinsellik algısı ile tanışıldığında kafa karıştırıcı veya zorlayıcı bir deneyim oluşabiliyor. Yeni bir çevreye girmek ya da yeni bir yere taşınmak, bu çevrenin ya da yerin değerleri kadar kendi değerlerinin de neler olduğunu gözden geçirme ihtiyacı yaratabiliyor. Örneğin, yeni bir ülkeye taşınan insanlardan şunları duymuş olabilirsin ve duydukların, o zamana değin “normal” olduğu varsayılan düşünce ve davranışları gözden geçirmene yol açmış olabilir:

• “Bu şehirde aşk ilişkileri ve cinsel ilişkilerde daha farklı beklentiler olduğunu görüyorum”.

• “Buraya gelinceye kadar bu kimlikten bir insanla daha önce tanışmamıştım.”

• “İnsanların cinsel olarak kendilerini böyle ifade edebildiklerini bilmiyordum.”

• “Burada şu davranış doğru karşılanmıyor.”

Çeşitliliklere saygılı inanç ve davranışlar için

Peki cinselliğe dair algılarını gözden geçirmek isteyenler bu yolculuğa nereden başlayabilir? 

• Tek bir doğru ve normal yoktur.

Her toplum, kendi tarihinden, coğrafyasından ve inançlarından hareketle bir değer sistemi geliştirir. Bu sistemler belli düşünce ve davranış modelleri içerebilir. Bunlar da başka bir toplumun değerleriyle uyuşmayan ya da onlara zıt düşen değerler içerebilir. Değerler çeşitlidir ve herkes kendine uygun olan değerleri benimsemek ve uygulamakta özgürdür.

• Değerler eşitlik ve kapsayıcılığı temel almalıdır.

Kişisel değerler insanlara aittir ve özgürce belirlenebilir. Ancak bu değerler, başkalarının değerlerini ve ifade alanlarını yok sayan, toplumsal cinsiyete dayalı ayrımcılık ve nefreti yaygınlaştıran değerler olmamalıdır. “Bu benim doğrum” diyerek benimsenen veya dayatılan, eşitlik ve kapsayıcılıktan uzak düşünce ve davranışlar başka insanların değerlerini yaşamalarına engel olabilir.

• Değerler zamanla esneyebilir ve değişebilir. 

Bazen insanlar yeni değerlerle tanıştığında bunları kendine yakın bulabilir ve benimseyebilir. İnsanlar öğrendikleri ve gördükleri ile değişirler. Önemli olan bu değişimlerin içten gelmesi ve insana kendini iyi ve rahat hissettirmesidir. 

• Saygı her şeyin başı!

İnsanlar yeni bir yere uyum sağlamak için kendi değerlerinden vazgeçmek zorunda değildir. Ama bu değerlerin benimsenebilmesi, ifade edilebilmesi ve uygulanabilmesi için gerekli alanı yaratmak herkesin sorumluluğudur. Bu yüzden cinselliğin farklı kültürlerde çeşitli şekillerde ele alınabileceğini bilmek ve bu çeşitliliklere saygı duymak önemlidir. 

tabukamu.com’u takip etmeyi, tabukamu e-bültene üye olmayı unutma! 

Subscribe now

 İlk cinsel davranışlarda uyarılma, cinsel istek ve haz

Yazı: tabukamu

Herkesin cinsel davranışlarla tanışma zamanı ve yolu birbirinden farklı. Bazıları cinsel davranışları ilk kez kendi başına ve kendi bedenini keşfederken deneyimler. Mastürbasyon bunun en bilindik yöntemi! Bazıları ise cinsel davranışları ilk kez partnerli ilişkiler sırasında deneyimler. 

Konu partnerli cinsel davranışlar olduğunda işler, tek olduğunuz zamanlardan biraz daha farklı ilerler. Çünkü en az iki kişinin birlikteliğiyle gerçekleşen bu cinsel davranışlarda yalnızca sizin değil, partnerinizin de istekli olması ve onay vermesi gerekir. Onayın ne olduğundan bir önceki yazımızda bahsetmiştik. Bu yazıda biraz da uyarılma, cinsel istek, haz ve bunlara yönelik beklentilerden bahsedeceğiz. Ama öncesinde, sık sık duyduğunuz bu kelimeler tam olarak ne anlama geliyor?

cinsel istek: Cinsel anlamda insanlara, durumlara ya da davranışlara ilgi ve istek hissetmektir. Cinsel isteğin sıklık, yoğunluk ve süre bakımından normali ve doğrusu kişiden kişiye, durumdan duruma ve dönemden döneme değişkenlik gösterebilir.  

uyarılma: Genelde cinsel uyaranlara verdiğimiz fiziksel tepkilerin tamamı olarak algılansa da, genital, fiziksel ve zihinsel uyarılmadan bahsetmek daha doğru olur. Uyarılmaya bağlı olarak cinsel organlarda ıslanma, erektil dokularda (klitoris, penis, meme ucu gibi) sertleşme, kalp atışlarında hızlanma ve benzeri oluşabilir. Genitallerde ve vücudun farklı yerlerinde cinsel uyarılma olması, söz konusu uyaranın hoşunuza gittiği anlamına gelmez. Aynı şekilde, fiziksel belirtilerin olmaması da söz konusu davranışın hoşunuza gitmediği anlamına gelmeyebilir. 

haz ve orgazm: Haz, cinsel davranışlardan fiziksel ve psikolojik olarak tatmin olmak, zevk almak anlamına gelir. Orgazm ise genellikle cinsel uyarılma ile beraber cinsel organlar, çevresi ve bedenin farklı bölümlerinde istemsiz kasılmalar ile oluşur ve birçok insan tarafından hazzın en yoğun anı olarak tanımlanır. Bunlara ek olarak, cinsel tatmin hissinden de bahsedebiliriz. Haz ve orgazm, cinsel tatminin bir parçası olabilir ama herkes için tatmin edici bir cinsel yaşam için bunlar şart olmayabilir.

Cinsel istek, cinsel isteksizlik, uyarılma, haz ve orgazm konularında daha detaylı bilgiyi tabukamu’nun haz kılavuzunda bulabilirsiniz!

beklentiler hakkında duyduk-duymadık

Birçoğumuz partnerli cinsel davranışlara dair pek çok mit duyarak, ama belki de esas duymamız gereken bilgileri duymayarak büyüdük. Türkiye’de aileler genellikle partnerli ilişkiler ve cinsel davranışlar hakkında konuşmamayı, konuştuklarında da riskler çerçevesinde konuşmayı tercih ediyor. Bazen de nereden başlayacaklarını, neyi ne kadar konuşacaklarını bilmedikleri için bir şeyler hep halı altına atılabiliyor. 

Öte yandan bir de ekranlarda gördüklerimiz var. Cinsel davranışların nasıl deneyimlendiğine dair bütün bu gördüklerimiz, duyduklarımız ve duymadıklarımız, şüphesiz beklentilerimizi şekillendiriyor. Siz de partnerli ilk cinsel davranışlarınız öncesinde, sırasında ve sonrasında şunları duydunuz ya da düşündünüz mü?: 

• “Kesin çok acıyacak, herkes acıyacağını söylemişti.”

• “Bu davranışı ilk kez deneyeceğim ama çok deneyimli görünmem ve hızlı olmam lazım.”

• “Islandı/sertleşti, demek ki hoşuna gidiyor ve o da istiyor.”

• “Islanma/ereksiyon olmadı, demek ki beni istemiyor.”

• “Beni seviyorsa hemen orgazm olması ya da aynı anda orgazm olmamız gerekir.”

• “Cinsel birleşme sırasında orgazm olamamak bir sorun.”

• “Bir filmde bu davranışın partnerlere haz verdiğini görmüştüm, demek ki doğru.”

• “Bu davranışı deneyimliyorsak biz sevgiliyiz ve hep böyle kalacağız.”

• “Hiç beklediğim gibi değildi.”

Bu tarz cümleler, uyarılma, cinsel istek ve hazza dair doğru olmadığı için, güçlendirici mesajlar içermez. Partnerli cinsel davranışlara dair mitler ve yanlış bilgiler bazen beklentileri ve gerçekte yaşananları olumsuz yönde etkileyebilir.

keyifli ve güvenli cinsel davranışlar için

Tüm bu olumsuz mesajların antidotu nedir? Keyifli, güvenli ve bol hazlı ilişkiler yaşamanıza destek olabilecek 3 maddeden başlayabilirsiniz: 

• Organların hallerini anlamaya çabalamak yerine partnerine sor.

Partnerinizin bedeninde uyarılma ve hazza dair işaretler aramak ya da bunları hoşuna gittiğine yönelik mesajlar olarak almak yerine konuşmayı deneyin. Bu hem onaylaşma pratiği yapmanıza, hem de daha çok haz deneyimlemenize destek olur. 

• Gözünü hedeften ayır, Rocky! 

Özellikle ilk cinsel davranışlarda nasıl haz ve orgazm deneyimlendiğini bilmemek normaldir. Orgazm, her ilişkide zorunlu değildir ve partnerler birbirlerinin bedenlerini tanıdıkça ve iletişim kurdukça oluşabilir. Partnerli ilk cinsel davranışlar öncesinde taraflar kendilerini gergin ve heyecanlı hissedebilir, bu yüzden cinsel istek hissetmelerine rağmen vücutlarında ıslanma/ereksiyon gibi tepkiler oluşmayabilir. İronik bir şekilde, orgazma ya da bitiş çizgisine odaklanmak, anda kalamamaya, anda kalamamak da daha az tatmin edici ilişkilere sebep olabilir. 

• İletişilen beklentiler ve istekler içeri, varsayımlar dışarı.

Partnerinizle cinsel davranış öncesinde, bu davranışın sizin için, onun için ve ilişkiniz için ne anlama geldiği ve ne tür beklentileriniz olduğu hakkında konuşabilirsiniz. Bu beklentilerin ne kadarının gerçekçi olup olmadığını birlikte düşünebilir, cinsel davranış sonrasında bunların karşılanıp karşılanmadığı ya da nasıl karşılanabileceği hakkında iletişim kurabilirsiniz. 

Daha fazla bilgi için tabukamu.com’u takipte kalın, çok yakında ilk ilişkiler kılavuzumuz çıkacak! 

Onay ya da rıza kelimelerini görmeye ve duymaya son zamanlarda daha aşina olabilirsin. Fakat onayı günlük hayatında, ilişkilerinde ya da cinsel hayatında uyguluyor musun? Ya da dur, pratiğe dökmeden önce, onayın ne olduğunu biliyor musun?

Onay, birlikte gerçekleştirebileceğiniz bir davranış için karşındakine fikrini sormak, onayını almaktır. Onay, flört ilişkilerinin olmazsa olmazıdır. 

Onay aslında tam olarak simit gibidir:

Spesifik: Onay tek seferlik ve söz konusu davranışa spesifiktir. Bir kez onay almak, o davranışı takip eden tüm davranışlar için onay almak anlamına gelmez.

İstekli: Onay istekli bir “evet” ifadesidir. Bu “evet” sözlü, yazılı olarak ya da kafa sallayarak verilebilir. 

Manipülasyon içermeyen: Onayın hangi davranış özelinde verileceği hakkında tarafların bilgisi olmalıdır. Onay şeffaftır; manipülasyon, yalan, ısrar veya ikna içermez.

İradeyle verilmiş: Onay, tarafların özgürce ve kişisel iradeyle verilmesi halinde geçerlidir. Baskı altında ya da bilincin alkol, ilaç, hastalık gibi sebeplerle kapalı olduğu durumlarda onay verilemez.

Tekrar geri alınabilir: Onay verilebilir, geri alınabilir. İstediğin zaman durmakta ya da vazgeçmekte serbestsin.

onay hakkında duyduk-duymadık

Onay, günlük hayatı ve ilişkilerimizi sağlıklı ve rahat bir şekilde yaşayabilmek için çok temel bir anlaşma. Peki sen kimden öğrendin bu anlaşmanın kurallarını? Ailen bahsetti mi, okulda ya da arkadaşlarından duydun mu?

Onay, kapsamlı cinsellik eğitiminin bir parçasıdır ve yaşa uygun şekilde aile içinde de okulda da her zaman verilebilir. Bu eğitimin olmadığı ya da eksik kaldığı zamanlarda onay, kendinden başka pek çok şeye benzetilebilir. Mesela şu gibi cümleler duymuş olabilirsin:

• “Hayır diyor ama aslında o da istiyor, sadece naz yapıyor.”

• “Benim onay almama gerek yok çünkü biz sevgiliyiz.”

• “Zırt pırt ne isteyip istemediğini sormak o anın tadını kaçırıyor.”

• “Hep bana bakıyor, bakarken saçlarıyla oynuyor, o da istiyor.”

• “Israr etmem o davranışı ne kadar istediğimi gösteriyor.”

• “Sertleşti/ıslandı demek ki hoşuna gidiyor.” – bununla ilgili tabukamu.com’da onay ve uyarılma başlığını inceleyebilirsin.

Bu tarz cümleler, bazen güvendiğin insanlardan duyuyor bile olsan, onayı doğru bir şekilde temsil etmez. Flört ilişkileri hakkındaki bazı kalıplaşmış düşünceler ve mitler, sınır ihlallerine, güvensizlik hissine ve flört şiddetine sebep olabilir. Bu yüzden her zaman duyduklarının geçerliliğini sorgulayabilir, duymadıklarını keşfetmek için araştırabilirsin.

onaylı ilişkiler için

İlişkilerinde karşılıklı onay olduğundan emin olmak için şunları deneyebilirsin:

• Soru sor: Karşındakinin bir davranışı isteyip istemediğini anlamanın en kolay yolu soru sormaktır, varsayımlarda bulunmak değil. “Böyle yaptığına göre istiyor olmalı” diye düşünmek yerine, “Bunu istiyor musun?” diye sorabilirsin.

• İzin iste: Bir davranışı gerçekleştirmeden önce izin almak önemlidir. Örneğin, “sana bu şekilde dokunabilir miyim?”, “Seni buradan öpebilir miyim?”, “Elini tutabilir miyim?” gibi sorular sorarak bu davranışlar için onay alabilirsin.

• İletişim kur: Onay, devam eden sağlıklı bir iletişimle mümkün olur. Bir davranıştan önce, davranış sırasında ve o davranıştan sonra hissedilenler hakkında konuşmak, onayın neleri kapsayıp kapsamadığını anlamaya yardımcı olan bir pratiktir. İletişim, rahatlık ve güven hissini destekler; sıkıcı ya da “anı bozan” bir yöntem değildir.

Onay, güvenli ilişkiler, ve flört şiddeti hakkında daha çok bilgiye ulaşmak için tabukamu’nun Cinsel şiddetle Mücadele Derneği’nin Ne Var Ne Yok?! Gençlik Programı ile iş birliğinde hazırladığı içerikleri inceleyebilir, bilgini ölçmek için testleri çözebilirsin. 

Share 20'lik